..:: KÜPCÜLÜK ::..

 



















 

 

Gaziantep'te küpçülügün baslangiç tarihi kesin olarak bilinmemektedir.Ancak çerçevede bulunan çesitli ören yerlerinde yapilan arkeolojik kazilardan,M.Ö.6000-7000 yillarinda (Neolitik Dönem) yörede keramitçiligin oldugu anlasilmaktadir.Gene yörede yapiln kazilarda M.Ö. 3000-1100 yillarinda (Tunç Çagi) topraktan yapilan kaplara bol miktarda rastlanmaktadir.Daha sonraki dönemlerde de bu tür malzemelerin yapildigini gösterir parçalara rastlanmistir.

Kisacasi insanlarin yöremizde yaygin olarak yasamaya basladigi günlerden itibaren ilimiz ve çevresinde topraktan çesitli esyalarin yapilip kullanildigi anlasilmaktadir.Günümüzde 50-100 yil kadar önce sehir çevresinde bulunan magaralarda küp yapilan birçok atölyenin ve atölyelerde çalisan ustalarin ve isçilerin oldugu bilinmektedir.Eski dönemlerde toprak esyalar;Kap,kazan,tencere,kupa,küp ve benzeri saklama,pisirme ve servis kaplari,diger kullanimlar için çiçek saksisi,boru,tugla,çati örtüleri ve bunlara benzeyen malzemeler olarak üretilmistir.Bakir,çinko,gümüs gibi madenlerin bulunmasi,kap ve kacak yapiminda yeni bir malzeme ve tekniklerin kesfi,camin mutfak esyasi yapiminda yaygin olarak kullanilmaya baslanmasiyla topraktan yapma mutfak esyalarinin kullanimi yavas yavas ortadan kalkmis ve bu nedenle küp ve toprak mutfak malzemesi üreten atölyeler birer birer kapanarak günümüzde birkaç yasli ustanin mecburen yürütmeye çalistigi bir meslek haline gelmistir.Buna nazaran turizmin gelismesi,el isçiliginin az da olsa aranir hale gelmeye baslamasiyla Türkiye genelinde oldugu gibi bu isi yapan ustalar teknolojilerinide gelistirerek turistik hatira esyasi ve sehirlerde park ve bahçelerde kullanilan saksi üretimini yapar hale gelmislerdir.Küp topragi iki üç killi toprak ve silisin karisimindan olusur.Bu karisimin çok iyi yogrularak çamur haline getirilmesi ve uzun bir süre dinlendirilerek mayalanmasi gerekir.Mayali bir çamur çark denilen ayakli ve motorlu çevrilen makinalarda istenildigi gibi sekillendirilir.Yapilacak malzemenin büyüklügüne göre bir, iki veya üç parçadan yapilarak birlestirilip tek parçali hale getirilir.Biraz kurumasi için günessiz ve rüzgarsiz yerde bekletilir.Az kuruyan parçalarin üzerinde tiraslama ve temizleme yapildiktan sonra çizgileri çekilir.Desenler çizilecek ve baska sekiller verilecekse bu islemlerde yapilarak yeniden kurumaya birakilir.Kurutma islemi günesli ve rüzgarli bir alanda yapilirsa yapilan islerinrenklerinde ve formlarinda bozukluklar ve çatlamalar olur.Toprak esyalarin kurumasi havanin sicakligi ve malzemenin büyüklügüne göre iki ile onbes gün arasinda degisir.Kurutulan parçalar;pisirme firinlarina,aralarinda hayvanin sirkülasyonunu engellemeyecek sekilde yerlestirilir ve isi yavas yavas artirilarak 900 ile 1000 derece arasinda 9-10 saat pisirilir.Bu sürenin sonunda firin söndürülür ve sogumasi için beklenir.Soguyan firindan çikarilan parçalar su kabi,çiçek saksisi ve benzeri amaçlar için kullanilacaksa kullanima hazir hale gelmis demektir.Sayet sirli küp yapilacak ise firinlanip sogutulmus parçalar kursun esasli sülyen sirla kaplanir ve yeniden firinlanarak sogumasi beklenir.Bu sekilde yapilan küpler günümüzde daha ziyade turistik bölgelere,ilimizde turistik esye satan dükkanlara ve saksi olarak imal edilenler de çiçekçilere satilir.